Otizm ve Bağırsak Mikrobiyomu: Bağırsağınız Otizmi Nasıl Etkileyebilir?

Bağırsaklar ve Otizm: Aralarındaki Bağ Ne?

Biraz şaşırtıcı gelebilir ama bağırsaklarımızda trilyonlarca bakteri, mantar ve diğer mikroorganizmalar yaşıyor. Buna "bağırsak mikrobiyomu" (bağırsak florası da denebilir) deniyor. Bağırsaklarımızda bulunan bu küçük canlılar, sindirim sistemimizin doğru çalışmasına yardımcı olmanın ötesinde, vücudumuzun birçok farklı alanını etkiliyor. Son yapılan araştırmalar, otizmli bireylerin bağırsak florasında normalden farklı bir mikrobiyal yapı olduğunu, bu farklılığın otizm belirtileriyle de bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Yani, bağırsaklardaki bu küçük canlılar, otizmin belirtilerini etkiliyor olabilir. Otizmli bireylerde sıkça görülen sindirim problemleri ve bağırsak sorunları aslında bu mikrobiyomun dengesizliği ile bağlantılı olabilir. Örneğin, bazı otizmli bireylerde bağırsaklardaki yararlı bakteriler azalmış, zararlı bakteriler ise artmış durumda. Bu, bağırsakların normal işleyişini bozarak, vücutta enflamasyon (iltihap) oluşumuna neden olabilir. Bağırsaklardan kana karışan bu zararlı maddeler ise beyin fonksiyonlarını etkileyerek otizm belirtilerini ağırlaştırabilir.

Bağırsak-Beyin Ekseni: Beyin ve Bağırsaklar Nasıl İletişim Kurar?

Bağırsaklarımızın beynimizle iletişim kurduğunu söylesek, size ilginç gelir mi? Bu bağlantıya “bağırsak-beyin ekseni” denir. Bağırsaklarımızdaki bakteriler, beynimize sinirler ve kimyasal maddeler aracılığıyla sinyaller gönderir. Bağırsaklarımızdaki bu dengesizlikler, otizmli bireylerde davranış sorunları, sosyal iletişimde güçlükler ve bilişsel (düşünme, öğrenme gibi) problemler olarak kendini gösterebilir. Bağırsaktaki kötü bakterilerin artması, beynimize yanlış sinyaller gönderebilir ve bu da otizm belirtilerinin artmasına neden olabilir. Özellikle Desulfovibrio gibi bazı zararlı bakterilerin otizmli bireylerde daha fazla olduğu ve bu bakterilerin vücutta toksinler (zehirli maddeler) üreterek, otizm semptomlarını şiddetlendirebileceği düşünülmektedir.

İntestinal Mikrobiyom Testleri: Bağırsaklarınızı Tanımaya Ne Dersiniz?

Günümüzde otizmli bireylerin bağırsak mikrobiyomunu analiz edebilen testler mevcut. Bu testler, kişiye özel olarak bağırsaklarınızdaki iyi ve kötü bakterilerin oranını belirlemeye yardımcı olur. Bağırsaklarınızın durumunu öğrendikten sonra, bu dengeyi sağlamak için probiyotik (yararlı bakteriler) ve prebiyotik (bağırsaktaki yararlı bakterilerin besini) gibi takviyeler önerilebilir. Probiyotiklerin bağırsaktaki kötü bakterilerin etkisini azaltarak, bağırsaktaki iltihabı önleyebileceği ve böylece otizm belirtilerini hafifletebileceği düşünülüyor. Dahası, bağırsak mikrobiyomunu düzeltmeye yönelik diyet değişiklikleri de otizm semptomlarının hafifletilmesine yardımcı olabilir. Örneğin, bağırsaklardaki dengeyi korumak için lif açısından zengin gıdalar tüketmek ya da zararlı bakterilerin çoğalmasını engelleyen sağlıklı beslenme programları önerilmektedir.

Fekal Mikrobiyota Transplantasyonu: Bağırsak Florasını Yenileme Yöntemi

Bu biraz kulağa ilginç gelebilir ama fekal mikrobiyota transplantasyonu (FMT), bağırsaklardaki zararlı bakterileri temizlemek ve yararlı bakterileri yeniden kazandırmak için kullanılan yenilikçi bir yöntemdir. Bu yöntemde, sağlıklı bir bireyin dışkısından alınan faydalı bakteriler, otizmli bireyin bağırsaklarına aktarılır. Yapılan bazı araştırmalar, bu yöntemin otizm semptomlarını hafifletebileceğini göstermektedir. Elbette bu yöntem halen araştırılmakta ve uygulanmadan önce doktor tavsiyesi alınması önemlidir.

Bağırsak Sağlığı Otizm İçin Önemli

Bağırsak mikrobiyomu ve otizm arasındaki ilişki, otizmin sadece beyinle ilgili bir bozukluk olmadığını, vücudun genel dengesinin bu hastalığı etkileyebileceğini ortaya koyuyor. Bağırsaklarınızın sağlığına dikkat etmek, otizm belirtilerinin hafifletilmesine yardımcı olabilir. Eğer otizmli bir bireyseniz ya da otizmli bir bireye bakıyorsanız, bağırsak mikrobiyomu testi ve uygun diyet değişiklikleri ile bağırsaklarınızı dengelemeye yönelik adımlar atmak iyi bir seçenek olabilir. Unutmayın, bu süreçte bir uzman doktorun rehberliğinde hareket etmek en doğru yöntem olacaktır.

Referans Kaynaklar:  

• Finegold, S. M., et al. (2010). Gastrointestinal microflora studies in late-onset autism. Clinical Infectious Diseases, 15(4), 121-129.Bu çalışma, otizmli bireylerde bağırsak mikrobiyomundaki değişiklikleri araştırarak, mikrobiyomun otizm semptomları üzerindeki etkilerini incelemektedir.
• Hsiao, E. Y., et al. (2013). Microbiota modulate behavioral and physiological abnormalities associated with neurodevelopmental disorders. Cell, 155(7), 1451-1463. Bu makale, bağırsak mikrobiyomunun otizm spektrum bozukluğuna benzer nörogelişimsel hastalıklar üzerindeki etkilerini ele almaktadır ve bağırsak-beyin ekseni teorisini desteklemektedir.
• Kang, D. W., et al. (2013). Reduced incidence of Bacteroides and Clostridiales in autistic children as compared to healthy controls. PLOS ONE, 8(7), e68322. Bu çalışma, otizmli çocukların bağırsak mikrobiyomunda görülen bakteri farklılıklarını inceleyerek, bu farklılıkların otizm semptomlarıyla bağlantısını tartışmaktadır.
• Kang, D. W., et al. (2017). Long-term benefits of microbiota transfer therapy in autism spectrum disorder. Scientific Reports, 7(1), 5821. Bu araştırma, fekal mikrobiyota transplantasyonunun (FMT) otizm semptomlarını hafifletmedeki uzun vadeli etkilerini incelemektedir.